Gần 6-7 năm qua, tôi quen anh Vũ Ngọc Hiến, chủ nhân của Saigon Graphic, là cơ sở in ấn giúp Hội Y Sĩ VN tại Canada ấn loát Tập San Y Sĩ Canada trên gần 40 năm liên tiếp. Có thể v́ anh thường giúp edit các bài viết tôi gởi đăng trong TSYS, hay v́ bà xă của anh có cùng gốc xứ Thần Kinh với tôi. Về sau, tôi mới biết thêm chi tiết đặc biệt hơn nữa là khi Tiểu Đoàn 15 Nhảy Dù của tôi đi hành quân lùng một đơn vị VC tại quận Phú Ḥa, Tỉnh B́nh Dương, vào khoảng đầu tháng 4, 1975, anh Thiếu Úy Vũ Ngọc Hiến bấy giờ là Phân Chi Khu Phó của Phân Chi Khu Tân Thạnh Đông, thuộc Quận Phú Ḥa. Thiếu Úy Hiến có đến tận BCH Tiểu Đoàn 15, xin gặp mặt một bạn đồng khóa Thủ Đức, hiện đang là Trung Đội Trưởng của TĐ 15 ND, và chúng tôi có nh́n thấy nhau. Có lẽ chính sự kiện đơn vị Nhảy Dù của tôi về đóng và đánh trận tại Chi Khu Tân Thạch Đông của Anh Hiến, nên anh dành nhiều cảm t́nh cho tôi, và đă gởi tặng tôi 5 cuốn albums h́nh Đường Mây Rộng liên tục trong 5 năm vừa qua, mỗi cuốn với cả trăm tấm h́nh, in trên giấy đặc biệt. Những cuốn album ĐMR bao giờ cũng trân trọng nằm trên bàn pḥng khách nhà tôi, chờ các bạn của ḿnh đến nhà mở xem.
Với cuốn Đường Mây Rộng số 6, tôi hân hạnh được anh Vũ Ngọc Hiến mời viết đôi lời giới thiệu. Nay xin chia sẻ bài viết này cùng quư Anh Chị Em - kèm theo vài chục tấm h́nh tôi chọn lựa trong gần cả tám trăm tấm h́nh từ Cuốn Đường Mây Rộng số 1 cho đến cuốn số 6 mà tôi mới nhận được vào đầu tháng Giêng 2026.
Tôi cũng xin kèm theo bài viết giới thiệu của Bs. Thân Trọng An, Chủ Bút của TSYS Canada, để quư Anh Chị Em hiểu rơ thêm thân thế của anh Vũ Ngọc Hiến cùng t́nh cảm quư báu Bs. An dành cho nhiếp ảnh viên nghiệp dư này.
Mong những tấm h́nh đẹp này sẽ mang thêm hương hoa và màu sắc cho Tết Nguyên Đán 2026.
Vĩnh Chánh
những tấm ảnh ḷng
Năm tập bộ nhiếp ảnh Đường Mây Rộng của Vũ Ngọc Hiến gửi tặng thân hữu chọn lọc quả là một món quà độc đáo, chỉ gửi đến những ai chàng ta thương mến và quư trọng chứ không phổ biến hay “rao bán”.
Có thể đó là tấc ḷng chỉ gửi đến kẻ “tri âm”.
Vũ Ngọc Hiến có lẽ phần nào nhiễm tính khí của Nguyễn Công Trứ khi ông diễn bày tâm sự ḿnh trong 3 câu kết bài hát nói Chí làm trai:
Đường mây rộng thênh thênh cử
bộ,
Nợ tang bồng trang trắng, vỗ tay reo.
Thảnh thơi thơ túi, rượu bầu
Vừa khi hết nợ tang bồng cơm áo th́ chàng bắt đầu thả ḷng theo một trong những thú đam mê, mà nhiếp ảnh là một phương cách để đeo đuổi những “cái đẹp” của tạo hoá.
Vừa học vừa hành, chàng từ từ đạt đến tŕnh độ như chuyên nghiệp và phát hành khoảng 800 trang h́nh ảnh nghệ thuật để chỉ “giao duyên” với những ai chàng nghĩ biết thưởng thức. Ảnh của chàng có đủ “phong hoa tuyết nguyệt”, mờ ảo hay sắc nét, như một thi sĩ, có cảnh đẹp thiên nhiên hay nhân tạo, có hồn, có sắc, nhiều khi phảng phất mùi hương hay âm thanh, có động, có tĩnh, có hợp quần, có lẻ loi, có sinh hoạt, có chơi vơi, thoảng xa tít, thoắt cận kề… khiến người xem lúc bồi hồi, lúc cảm thán, khi hưng phấn, khi rạo rực…
Có vài tấm ảnh tôi thường trêu như:
- trang 74, 81 ĐMR 1 “Hoa xuân nọ c̣n phong nộn nhụy” (Cung Oán)
- trang 41, 43 ĐMR 1 “Con ong đă tỏ đường đi lối về” (Kiều)
- hay rất nhiều bức khác th́ tôi viết “toàn t́m chim với bướm”, “lại bướm với ong”
Tôi không đủ tài đủ sức để kể ra cho hết, nhưng với riêng cá nhân tôi th́ nhiều tấm ảnh đời chàng để lại trong ḷng tôi lại sống động hơn thế.
V́ duyên mà tôi quen biết với bào huynh chàng lúc đi lính, anh của chàng lúc đó là phó tỉnh trưởng hành chánh tỉnh B́nh Long và theo dân về B́nh Dương tỵ nạn. Tôi đang lănh trọng trách Y sĩ Trưởng BVTK B́nh Long, kiêm nhiệm Giám Đốc BV Phối Hợp Quân Dân Y và Trưởng Ty Y Tế nên thường theo (hai) Đại Tá Tỉnh Trưởng về B́nh Dương (và Khu Tỵ Nạn Rừng Lá, Long Khánh) thăm và chăm lo y tế cho dân Tỵ Nạn nên có dịp gặp ông phó Ngọc. Anh Ngọc cùng trạc tuổi tôi, và chúng tôi chỉ sơ giao qua công vụ. Sang đến Canada tôi t́nh cờ gặp lại anh Ngọc năm 1987, lúc đó anh đang theo nhóm của ông Hoàng Cơ Minh tranh đấu chống cộng. Sau này anh chuyển sang Vancouver và bị suy thận, được một bà chị cho thận để ghép mà sống thêm cả 20 năm nữa. Do nhân duyên tôi gặp chú Hiến này và từ từ quen thân, từ sơ giao thành “bằng hữu”, từ lúc chàng c̣n làm báo cho “Mặt Trận” rồi về sau làm báo cho TSYS khi tôi làm Hội Trưởng. Từ đó đến nay, chàng lúc nào cũng cư xử như một người “em”, mà tôi không rơ có đáng làm “anh” không nữa.
Tôi rất quư trọng tính thẳng thắn, khẳng khái, tự trọng của chàng. Một điểm khác đáng quư ở xă hội kim tiền này là chàng chẳng “lư tài chút nào”.
Dù đă nghỉ hưu, nghiệp dư là tŕnh bày, in báo, phát hành hộ, nhưng không v́ tài lộc mà chàng nhận lời với những chỗ mà chàng không quư trọng, không v́ chút tiền mà bán rẻ chí hướng.
Điểm mà tôi khâm phục nhất là sự “chung t́nh”. Chàng đă chờ nàng hơn 20 năm, không một chút sa ngă nào, để sau đó rước nàng về dinh cùng nhau hạnh phúc đến bây giờ.
Mà quả đất lại quá tṛn, nàng này gốc Huế lại là cháu gọi bà bác dâu trưởng tộc chúng tôi bằng O, tuy không họ hàng chi với nhau, nhưng cũng như người cùng một nhà. Do đó lại càng thân thêm.
Năm tập ảnh Đường Mây Rộng tuy rất đẹp, rất quư nhưng đối với tôi, những “tấm ảnh ḷng” mà chú Hiến trao tặng lại vô giá.
Thân Trọng An
09-04-2025
ĐƯỜNG MÂY RỘNG
Có những người đi qua cuộc đời bằng tiếng nói, bằng hành động. Nhưng cũng có người lặng lẽ đi qua bằng ánh nh́n — và để lại những khung h́nh không lời nhưng đầy cảm xúc. Bạn tôi là một người như thế. Không cần danh xưng chuyên nghiệp, không cần sân khấu rực rỡ, anh chọn cách lặng lẽ bước giữa thiên nhiên, giữa những thị trấn nhỏ, giữa những khoảnh khắc đời thường — để ghi lại cái đẹp không ai để ư, nhưng ai cũng từng chạm qua.
Có những người đi qua thế giới này bằng đôi mắt, có người bằng trái tim - c̣n anh, người nhiếp ảnh nghiệp dư đầy đam mê, đă chọn đi bằng cả hai. Mỗi tấm ảnh anh chụp như một lời th́ thầm với cuộc sống: rằng cái đẹp không nằm ở sự hoàn hảo, mà ở sự chân thật. Rằng nghệ thuật không phải là sự phô diễn, mà là sự cảm nhận. Và rằng, đôi khi, một ánh sáng nghiêng qua sân nhà, một nụ cười bên hàng rào hoa, một bước chân trên tuyết, những đàn chim sải rộng đôi cánh, một cặp t́nh nhân rảo bước bên nhau trong rừng hoang — cũng đủ để làm dịu đi những bộn bề trong ḷng người.
“Đường Mây Rộng” không chỉ là không gian anh đă đi qua, mà c̣n là tâm hồn anh đă mở ra — để người xem được bước vào, được lắng nghe, được cảm nhận.
Xin hăy mường tượng Đường Mây Rộng (thênh thang cử bộ) như một con đường rộng mở như mây trời, thể hiện chí khí nam nhi muốn vùng vẫy làm nên nghiệp lớn. Nhưng than ôi, quê hương nay trong tay kẻ bạo tàn, th́ Đường Mây Rộng chỉ c̣n mang ẩn dụ cho sự tự do, hoài băo và khát vọng trong sự sáng tạo không bị giới hạn bởi khuôn mẫu, hay định kiến, mà đơn giản chỉ thể hiện góc nh́n mỹ thuật của chính ḿnh - trong một không gian bao la mở rộng với trí tưởng tượng và tâm hồn bay xa.
Bạn tôi là một nhiếp ảnh viên tay ngang, nhưng lại ưa ngêu ngao chân trời góc biển, chẳng ngại đường xa, thời tiết khắc nghiệt băng giá, để săn, t́m chụp h́nh. Là h́nh ảnh một kẻ lăng du mang theo ống kính, đi t́m cái đẹp ở những nơi hoang vắng nhất, gom từng mảnh ánh sáng, từng hơi thở của thiên nhiên vào khung h́nh. Dù không chuyên nghiệp, nhưng cái nh́n của anh rất riêng. Hầu như mỗi bức h́nh đều mang dấu ấn của quan sát tinh tế quyện chung với tâm hồn nghệ sĩ. Những bức h́nh của anh không đơn thuần là h́nh ảnh – chúng là những câu chuyện đầy màu sắc, nhưng không lời. Tôi thật sự khâm phục niềm đam mê và sự kiên tŕ của anh, đồng thời ngưỡng mộ những tấm h́nh rất nghệ thuật của anh, mà phần nào được ươm nở bằng sự chung t́nh của anh trong duyên phần, từng cu cưa một ḿnh những 20 năm mới gặp người bạn đời trăm năm.
Trong pḥng khách nhà tôi có 5 bộ ảnh Đường Mây Rộng của anh, tràn ngập những h́nh ảnh tuyệt đẹp, là những hành tŕnh không lời, nơi thiên nhiên, hoa trái, tuyết trắng, những cánh rừng trong mùa thu, của sông hồ, của những thị trấn, những khu phố ngập ánh sáng đèn đêm hay mờ trong sương mù, những bông hoa tươi thắm trong ban mai với những giọt sương trên cánh hoa, những em bé chạy chơi trên tuyết, màn pháo bông nở hoa trên trời đêm, các lực sĩ tranh đua trong những môn thể thao khác nhau… Là những khoảnh khắc đời thường trong thiên nhiên hiện lên vừa gần gũi, vừa lạ lẫm. Không phải là sự phô diễn kỹ thuật, mà là sự lắng nghe - lắng nghe ánh sáng, hơi thở của đất trời, và những chuyển động tinh tế của cuộc sống. Mỗi tấm h́nh là một lát cắt của thời gian, một cái nh́n riêng biệt, một cảm xúc được giữ lại. Và khi ghép lại, chúng tạo thành một bản giao hưởng nhẹ nhàng, khiến người xem không chỉ nh́n mà c̣n cảm.
Phải chăng có lúc, anh không t́m ǵ cả đế bấm chụp, mà chỉ đứng giữa một khoảng trời nơi mây trôi như chưa từng bị gọi tên, nh́n ánh sáng rơi xuống vai người lạ nhẹ như tiếng thở của một thị trấn đang ngủ. Ống kính không hỏi, chỉ giữ lại một giây khi đứa trẻ cười trên xe đẩy của mẹ, khi tuyết chưa kịp tan trên mái ngói xưa, khi bàn tay ai vừa buông chiếc giỏ đầy quả chín và con sóc chạy quanh. Anh không là ai trong khung h́nh ấy chỉ là kẻ đi qua, gom từng mảnh sống như nhặt đá cuội bên suối, mỗi viên mang một câu chuyện, một tiếng th́ thầm gọi nhớ.
Nay tặng bạn tôi vài câu thơ viết từ cảm mến chân thành:
“Không chuyên, nhưng mắt anh nh́n
Thấy trong hoa nở cả ngh́n sắc xuân
Thấy trong phố nhỏ bước chân
Thấy trong công chúng một phần hồn quê.
Cái đẹp không ở sắc màu
Mà trong ánh mắt biết đau, biết cười
Một bức ảnh, một cuộc đời
Gói trong khoảnh khắc - sáng ngời t́nh thương
Vĩnh Chánh,
cuối tháng 8, 2025
