Chúng ta luôn có những kỷ niệm, những câu chuyện khó quên sau khi chúng ta làm việc ở một nơi trong thời gian 3- 4 năm. Câu chuyện" Những Kỷ Niệm Ngoại Thương Nhỏ Ở Một Quân Y Viện Nhỏ" của người đàn anh khóa 1 YK Huế, bác sĩ Lê Bá Dũng, cho ta thấy những góc cạnh khá đặc biệt về sinh hoạt của Quân Y Viện tại Phan Thiết.
Ban Biên Tập rất vui mừng và trân quư v́ đây là bài viết của đại ca Lê Bá Dũng trở lại với diễn đàn YKH Hải Ngoại sau khoảng gần 20 năm tạm ngưng viết, kể từ khi anh chị dời từ Nam Cali qua Houston. Đó cũng là thời gian mà cả anh lẫn chị Ngọc Khuê đều từng cống hiến nhiều bài viết cho Hội, ngay cả trước khi có Mục 99 ra đời.
Xin cũng được nhắc lại cho quư Anh Chị Em nhớ lại, đại gia đ́nh của anh Lê Bá Dũng có đến 6 người anh em, dâu và rể, tốt nghiệp ĐH YK Huế. Với anh Lê Bá Dũng, người anh đầu trong gia đ́nh, tốt nghiệp khóa 1, chị Lê Thanh Lan, kế tiếp, tốt nghiệp khóa 6, anh Lê Thiệu Hùng, tốt nghiệp khóa 4, với vợ là Trần Thị Thanh Thiện, tốt nghiệp khóa 7, và chị Lê Túy Lan, tốt nghiệp YKH khóa 8, với chồng (trước khi ly dị) là anh Trần Phước Thọ, tốt nghiệp YKH khóa 6. O Ngọc Lan, trưởng nữ của anh chị Lê Bá Dũng, từng nằm trong danh sách BBT / YKHHN.
BBT YKH Hải Ngoại trân trọng cám ơn đại ca Lê Bá Dũng. Và rất mong đại ca Lê Bá Dũng thỉnh thoảng viết vài bài chia sẻ với chúng em mỗi khi nhớ về Huế, nhớ về trường YKH và về Hội AHYKH Hải Ngoại.
NHỮNG KỶ NIỆM NGOẠI THƯƠNG NHỎ Ở MỘT QUÂN Y VIỆN NHỎ
Sau khi ra trường và hơn 3 năm phục vụ tại Quảng Trị, tôi xin đổi về tỉnh nhà Phan Thiết, nơi gia đ́nh cha mẹ tôi đang trú ngụ. Khoảng cuối tháng 12 năm 1971, tôi đưa cả gia đ́nh vợ và 3 con về Phan Thiết. Vợ tôi khi ấy đang dạy tại trường Trung học Nguyễn Hoàng, Quảng Trị.
Những tháng đầu, tôi được phân công khám bệnh tại pḥng ngoại chẩn, cho đến khi Bác sĩ Dương quang Hớn đổi về Phan Thiết, th́ tôi được đổi qua khu Nội thương.
1. Bệnh nhân với vết rách hoành cách mô.
Tôi đương phụ trách bệnh nhân nội thương, c̣n pḥng nội thương của các sĩ quan th́ do Y sĩ Đại úy Nguyễn văn Lâm, đang là Chỉ huy phó Quân y Viện, phụ trách. Anh Lâm nghỉ phép thường niên nên tôi phải xem các bệnh nhân pḥng này. Những ngày đầu, xem bệnh vẫn thường. Nhưng trong các bệnh nhân ở đây, tôi đặc biệt chú ư đến một bệnh nhân (quên tên và cấp bậc) đă nằm gần 3-4 tháng với chứng bệnh “đau bao tử”. Tôi ngạc nhiên v́ sao đau bao tử mà được điều trị gần 3-4 tháng không lành. Sau khi đổi thuốc, bệnh nhân vẫn than đau và không thuyên giảm. Tôi nói với Y tá Trưởng pḥng đem lại cho tôi xem các phim quang tuyến của bệnh nhân. Trong các phim trên có một phim có bóng lạ phía dưới phổi bên trái. Tôi yêu cầu chụp lại bao tử một số phim có uống thuốc cản quang với các thế nằm và thở khác nhau. Kết quả là một phần nhỏ của bao tử hiện lên xuyên qua hoành cách mô, nằm ở dưới phổi bên trái. Hỏi lại bệnh nhân th́ được biết bệnh nhân đă bị đụng mạnh phần ngực và bụng bên trái đă lâu. Tôi chuyển bệnh nhân qua khu ngoại thương để họ làm hồ sơ chuyển về Tổng Y Viện Cộng Ḥa.
2. Em nhỏ bị bệnh phong đ̣n gánh (Tétanos) mà không t́m thấy vết thương ngoài da.
Anh Dần, hạ sĩ quan thuộc pḥng văn thư đưa vào một con gái nhỏ, với các dấu hiệu của phong đ̣n gánh. Khám toàn thân không thấy một vết thương ǵ, nhưng các dấu hiệu của bệnh phong đ̣n gánh rất rơ ràng. Tôi đă chữa trị em này như bị phong đ̣n gánh. Nhân lúc này, Quân Y Viện có một pḥng rất đặc biệt: có gắn máy lạnh, có pḥng tiêu tiểu riêng, có bồn rửa tay để cho các Bác sĩ trực nghỉ buổi tối. Trước đó, khi nghỉ lại tại đây Bác sĩ Nguyễn lê Chánh nói gặp ma, tiếng đồn lan ra và các Bác sĩ trực ngoại thương không ai dám nghỉ ở pḥng này. Tôi có nghỉ một đêm ở pḥng này, nhưng vẫn nghĩ sao sao nên không ngủ được. Tôi đă nói anh Dần sử dụng pḥng này cho em nhỏ mà không qua ư kiến Y sĩ Chỉ huy Trưởng v́ tôi lúc đó là Chỉ huy Phó. Em nhỏ được điều trị trong môi trường rất tốt: nhiệt độ lạnh, ánh sáng và tiếng ồn thích hợp nên các triệu chứng tiến triển tốt. Một buổi sáng khi tôi đi xem bệnh, anh Dần nói với tôi là khi lau ḿnh cho con em, anh thấy em ấy than đau ở một chỗ dưới bàn chân. Tôi liền cho chụp quang tuyến ngay và thấy có vật lạ. Tôi đem mổ chỗ bàn chân, thủ phạm bệnh phong đ̣n gánh là một miếng tre nhỏ và một ít máu và mủ. Sau ít ngày, bệnh nhân khỏe và tôi cho xuất viện.
Vài ngày sau, anh Dần mời tôi cùng anh Đại úy quân y Toại, sĩ quan quản lư, cùng anh Công sĩ quan anh ninh đến nhà ăn cơm khi gia đ́nh anh cúng mừng đứa con lành bệnh. Trong mấy món ăn tôi thấy có 1 món lạ: từng miếng mỏng trắng h́nh tṛn, vị hơi chua ngọt mà không phải từ củ cải trắng, mà hồi giờ tôi chưa bao giờ gặp. Chị vợ anh Dần cho biết đó là từ cái cuống bắp cải, họ đă cắt lá, c̣n lại cái cuống họ vất đi, chị ấy lượm và sau khi gọt bỏ phần ngoài cứng, chị cắt thành từng miếng mỏng, ngâm với dấm và đường thành món ăn thêm cho gia đ́nh. Thật tội nghiệp những người vợ lính Việt Nam, lúc nào cũng tiện tặn, lượm lại những đồ vất đi để làm thành món ăn, vừa ngon và đẹp mắt cho gia đ́nh.
3. Thương bệnh binh với vết thương chảy mủ hoài.
Trong một buổi họp tham mưu, Bác sĩ Vơ Đạm, Chỉ huy Trưởng, bảo tôi xuống khu ngoại thương giải quyết, nếu có các trường hợp nằm lâu ngày. Anh Y sĩ Đại úy Thành phụ trách pḥng tŕnh bày một trường hợp: vết thương do mảnh đạn, bị găy xương đùi. Anh đă mổ, nạo nhiều lần nhưng cứ chảy mủ hoài. Tôi đă xem các h́nh quang tuyến, xương đă liền, nhưng có một vết thương cũ ở dưới xương đùi. Tôi có ư kiến: cho làm Fisculographie-chụp h́nh đường chảy mủ với chất cản quang, và hẹn sẽ mổ khi có phim.
Sau một thời gian, khi hỏi về bệnh nhân này, một y tá của pḥng cho biết vết thương đă lành và bác sĩ điều trị sắp cho xuất viện.
4. Bệnh binh gặp MA.
Trong thời gian làm việc ở pḥng nội thương sĩ quan, một sáng thứ hai đầu tuần, tôi gặp một thiếu úy được điều trị về bịnh sốt rét. Anh này cứ nài nỉ tôi cho xuất viện. Tôi khám anh xong và nghĩ là cho xuất viện được v́ gần lành nên tôi cho người bệnh được nghỉ tối đa, cấp thuốc và dặn thấy ǵ lạ khi về th́ quay lại xin nhập viện. Tôi nh́n qua cửa sổ của pḥng th́ thấy một bà già đang cúng vái ở một bàn nhỏ gần cửa sổ và cho đó là chuyện thường thấy khi có người nhà nằm bệnh viện. Gần trưa, lúc trở lại pḥng kư giấy tờ, thấy trên bàn có một số bánh trái và anh y tá trưởng mời tôi dùng nước và dùng bánh do anh bệnh binh mời. Người bệnh đă lên pḥng văn thư nhận giấy tờ và anh y tá kể: Hồi hôm tức ngày chủ nhật, trong pḥng bệnh chỉ c̣n hai người, anh sĩ quan và một người bệnh đang được truyền nước biển. Em đang nằm nghỉ và anh sĩ quan bỗng la to thất thanh. Em chạy ra và anh sĩ quan kể: Tôi đang thức và đọc sách th́ thấy có hai cô c̣n trẻ đẹp bước vào. Một cô mang một cái rổ có một số bông. Cô kia nói: “Mời thiếu úy mua bông.” Tôi tḥ tay vào túi sau quần lấy cái bóp rồi lấy ra một tờ bạc lớn, v́ không có bạc lẻ. Cô nọ nói: “Tiền này tôi không nhận được.” Tôi nghĩ là cô ấy không có tiền thối nên bỏ tiền vào túi và khi quay nh́n lại hai cô th́ thấy hai cô đi vào góc pḥng để nước uống và bỗng biến mất. Tôi nghĩ đến hai cô khuya khoắt mà đi bán bông, đưa tiền không lấy và nghĩ là hai cô là ma nên sợ quá mà la to. Anh xin ngủ với anh Y tá trưởng nhưng anh ấy không cho nên cả đêm anh nhảy qua anh bệnh binh đang truyền nước biển và ôm anh này cả đêm. Sáng sớm gặp tôi và nhất quyết xin xuất viện v́ quá sợ.
5. Anh Thơm, hạ sĩ quan pḥng quang tuyến và vợ sinh phải mổ gấp.
Một tối chủ nhật, tôi phải trực đêm th́ gặp ngay anh Thơm đưa vợ vào pḥng khám.Vợ anh có mang sắp sinh. Hôm trước anh chở vợ về Sông Mao bằng xe gắn máy và trở lại Quân Y Viện th́ thấy nước và máu ra ướt cả quần cô vợ. Chị ấy được đưa vào pḥng mổ và khám th́ thấy cổ tử cung đă mở khoảng 4cm. Tôi quyết định mổ Césarienne ngay, và thấy đây là trường hợp nhau lóc sớm (abruption placenta) và nhau bám thấp (placenta previa). Một bé gái được đem ra, khóc to và mạnh khỏe.
Nhận thấy huyết áp thấp, có thể nguy hiểm, tôi gọi anh Hạ sĩ quan thường vụ để cho lệnh tập họp toàn thể nhân viên bệnh viện để xin máu gấp v́ sau khi phái người xuống pḥng thí nghiệm xin máu th́ được biết loại máu vợ anh Thơm đă hết. Tôi cần gấp 2 bọc máu và ai cho máu ngay sẽ được hưởng quyền lợi. Tôi cho chạy Lactate Ringer nhanh và truyền ngay 2 bọc máu. Sau quăng nửa giờ, huyết áp lên lại và mạch chậm lại. Tôi thật an ḷng. Tôi hỏi anh Thơm th́ anh thú nhận đă chở về Quân y Viện nhanh và gặp vài chỗ giồng (dằn xóc). Thật là hú vía. May mà không có ǵ nguy hiểm xảy ra cho cả mẹ và con.
6. Cô y tá T. và trường hợp kim chích.
Rồi một buổi sáng, tôi đang khám bệnh, cô T. đang chích thuốc gần đó. Bỗng nhiên cô T. la lên: “Kim chích găy, kim chích găy!” Tôi vội bước lại, cầm ống kim chích. Tôi nh́n chỗ chích th́ thấy không có vết chích. Nh́n lại ống chích th́ thấy cây kim tụt vào trong ống chích. Thầy tṛ cùng cười. Các kim và ống chích phải luộc và xài lại v́ khi ấy tiếp liệu không c̣n dồi dào như xưa.
Thời gian sau này, chúng tôi đă dọn về “Làng Tre” (Golden Tree Village) gần 3 năm. Rồi vợ tôi mất cách đây gần 9 tháng. Cũng thật là buồn. May mà khu này gồm 60 căn nhà, toàn người Việt và sinh hoạt rất vui vẻ. Mỗi tháng có party cho những người có ngày sinh nhật trong tháng đó, có ăn uống và ca hát. Tôi cũng góp vui bằng chiếc Harmonica với những bài hát tiền chiến.
Nh́n quanh, thấy ḿnh c̣n sống sót đến ngày hôm nay với nhiều biến cố và thời gian qua quá nhanh, mới đó mà đă hơn 50 năm từ khi ra trường. Vài hàng cùng các bạn, mong các bạn luôn mạnh khỏe, an vui.
BS. Lê bá Dũng
Nguyên: Y sĩ Đại úy
Chỉ huy Phó, Quân Y Viện Đoàn Mạnh Hoạch