Y SĨ ĐẠI TÁ NHẢY DÙ HOÀNG CƠ LÂN
Tháng Giêng 1974, tôi tŕnh diện nhập ngũ vào khóa 16 Trưng Tập Y Nha Dược tại trường Quân Y.
Trong lịch sử hành chánh Quân Y nói chung và lịch sử hành chánh quân y Nhảy Dù nói riêng do Y Sĩ Đại Úy Lê Đ́nh Thuấn, Trưởng Pḥng 3 của TĐQY/SĐND giảng dạy cho chúng tôi, đơn vị Quân Y Nhảy Dù tăng trưởng theo với cuộc chiến. Chúng tôi được cho biết trong những năm đầu tiên, toán quân y cấp nhỏ nằm trong Tiểu Đoàn Trợ Chiến của đơn vị Nhảy Dù. Sau năm 1957, các tiểu đoàn Nhảy Dù được tăng cường thêm một số bác sĩ quân y mà về sau trở thành những cấp chỉ huy quan trọng của TĐQYND. Để yểm trợ cho các cuộc hành quân, các bác sĩ Nhảy Dù trở thành y sĩ trưởng của các Tiểu Đoàn tác chiến Nhảy Dù, dưới sự điều động hàng dọc của các đại đội quân y thuộc các Lữ Đoàn Nhảy Dù, với nhiệm vụ cấp cứu, ổn định, chữa trị, và chuyển thương binh về bệnh viện tiền phương Nhảy Dù. Vào đầu năm 1975, Tiểu Đoàn QY Nhảy Dù có gần 40 Quân Y Nha Dược Sĩ phục vụ cho các tiểu đoàn tác chiến Nhảy Dù, các Đại Đội QY, BV Đỗ Vinh, và các cơ sở trực thuộc…
Nhớ lại khi c̣n là sinh viên YK, tập truyện “Y Sĩ Tiền Tuyến” của BS. Quân Y Nhảy Dù Trang Châu đă cho tôi một ấn tượng sâu đậm và tốt đẹp về binh chủng ND, gây cho tôi nhiều say mê về h́nh ảnh chinh chiến của các Thiên Thần Mũ Đỏ, hiên ngang, kiêu hùng, đánh đẹp chơi đẹp, cùng với nhiệm vụ cao quư của những y sĩ Dù tại mặt trận. Tôi đă mơ một ngày nào ḿnh sẽ là một y sĩ Nhảy Dù, nhất là sau đọc được những lời thơ tâm huyết khí khái của tác giả biểu hiện cho tinh thần nhân bản của Miền Nam VN trong nhiệm vụ bảo vệ đất nước chống xâm lăng: “Trong cuộc chiến hôm nay - Cho tôi xin chiến đấu không hận thù - Xin những vết thương b́nh đẳng - Cho tôi đổi một trăm chiến thắng - Lấy một giọt nước mắt kẻ thù”.
Một khi ḿnh đă thích Nhảy Dù, ḿnh hay nh́n vào những mẫu người mà ḿnh ngưỡng mộ. Đó là h́nh ảnh của Y Sĩ Đại Tá Nhảy Dù Hoàng Cơ Lân mà tôi nh́n thấy trong 6 tháng theo học hành chánh Quân Y tại Trường Quân Y. Dưới cái nh́n của tôi, Ông là một con người có dáng oai dũng và hiên ngang, với tác phong hoàn toàn của một quân nhân, trang phục hoa dù mũ đỏ chỉnh tề, với nếp gấp sắc nét làm nổi bật phong cách kỷ luật. Dáng Ông cao lớn, chắc nịch, vai mở rộng, mạnh bạo như một tảng đá, như sẵn sàng đối mặt với mọi thử thách; lưng Ông thẳng tắp, thể hiện một sự tự tin và tinh thần quyết chí. Ánh mắt Ông luôn nh́n thẳng phía trước – là ánh mắt của con người biết rơ mục tiêu ḿnh hướng đến. Da ông ngăm đen, màu da của bao quân nhân từng ra vào gió sương; khuôn mặt Ông nghiêm nghị nhưng không áp đảo, thể hiện sự b́nh tĩnh của con người đă quen trực diện với khó khăn và trách nhiệm. Nh́n ông bước với những bước chân dứt khoát, đều đặn, cho tôi có cảm tưởng Ông từng dẫm chân lên nhiều vùng đất xa lạ đầy nguy hiểm.
Với những lư do trên, khi tốt nghiệp khóa 16 Trưng Tập, tôi đă chọn về Quân Y Nhảy Dù không một do dự. Ngoài ra, c̣n một lư do thầm kín là tôi muốn có một thay đổi quan trọng v́ chuyện t́nh cảm riêng tư của ḿnh - tôi măi nhớ câu bi hùng tráng của người lính nhảy dù “Parachutiste, tu dois apprendre à souffrir car tu es fait pour mourir”- đúng với diễn nghĩa của “T́m sinh lộ trong tử lộ”, như t́m thấy chính ḿnh qua thử thách để chiến thắng mối t́nh trắc trở. À vaincre sans péril, on triomphe sans gloire.
Tên của Y Sĩ Đại Tá Nhảy Dù Hoàng Cơ Lân được nhắc đến khá nhiều lần trong khóa học Hành Chánh Quân Y, khi tôi chính thức phục vụ QY Nhảy Dù, hay về sau khi ở hải ngoại. Ông biểu hiện cho h́nh ảnh của một quân nhân chuẩn mực, bước từng bước một, vững chắc đi từ dưới lên trên, từ một y sĩ Nhảy Dù vào năm 1957 ngay sau khi tốt nghiệp YK Saigon, rồi Đại Đội Trưởng Quân Y Nhảy Dù của Liên Đoàn Nhảy Dù. Năm 1966, song song với sự thành lập của Sư Đoàn Nhảy Dù, Ông được vinh thăng Y Sĩ Thiếu Tá, Tiểu Đoàn Trưởng Tiểu Đoàn Quân Y Nhảy Dù, kiêm Y Sĩ Trưởng đầu tiên của Sư Đoàn Nhảy Dù. Ông đă phục vụ liên tục 13 năm trong binh chủng Nhảy Dù, dưới quyền của 3 vị tư lệnh, là Nguyễn Chánh Thi, Cao Văn Viên, và Dư Quốc Đống. Rồi Y Sĩ Trung Tá năm 1970 với chức vụ Phụ Tá Quân Y Lục Quân tại Cục Quân Y, tham dự khóa học tham mưu cao cấp tại Fort Leavenworth, Kansas, 1971-1972, và từ năm 1972 Ông là Y Sĩ Đại Tá, Chỉ Huy Trưởng Trường Quân Y. Tất cả những thăng quan tiến chức – theo các tài liệu, những cuộc phỏng vấn với các kư giả trong và ngoài nước, và lời ngợi khen của các đàn anh QYND mà tôi được nghe sau này - Không phải do liên hệ chính trị hay giao tiếp salon, mà đích thực v́ khả năng chuyên môn và tài lănh đạo xuất sắc của chính cá nhân Ông qua bao năm tháng miệt mài với Quân Y Nhảy Dù, sát cánh với đơn vị tác chiến Nhảy Dù anh hùng này, từng cứu chữa, che chở các thương binh Nhảy Dù của ḿnh, kể luôn những thương binh địch, giữa chiến trường đang sôi sục lửa đạn.
Đại Tá Hoàng Cơ Lân có tiếng là một cấp chỉ huy trong sạch, thanh liêm và ngay thẳng. Tại Trường Quân Y, Ông giúp cải tổ lại kỷ luật và quân phong của các sinh viên sĩ quan Quân Y hiện dịch, ra chỉ thị các sinh viên phải vào ngủ trong trại, ngoại trừ khi phải trực gác ở bệnh viện, phục hồi duyệt binh và chào cờ VNCH mỗi sáng thứ Hai tại Vũ Đ́nh Trường, những sinh viên hiện dịch bị rớt 1 niên học YK bị cho ra khỏi trường Quân Y. Và có lẽ quan trọng nhất là không c̣n có chuyện những bác sĩ tốt nghiệp Hiện Dịch hay Trưng Tập thuộc thành phần COCC đă có nhiệm sở của ḿnh trước khi danh sách các đơn vị do Cục Quân Y được phổ biến chính thức tại Trường Quân Y để toàn thể các Quân Y Nha Dược sĩ của toàn khóa chọn cùng một lúc. Tôi có nghe một câu chuyện sau đây: một đàn anh trong QYND quá hoảng sợ sau khi trở về từ trận Hạ Lào 1971. Gia đ́nh anh “chạy” cho anh ra khỏi QYND trực tiếp với Cục Quân Y. Khi anh về lại bộ chỉ huy TĐQY Nhảy Dù tŕnh diện Bs. Hoàng Cơ Lân, bấy giờ là Tiểu Đoàn Trưởng TĐQYND, để lấy sứ vụ lệnh xuất khỏi QYND, anh “bị” cho ngồi chờ bên ngoài hơn 3 tiếng đồng hồ. Khi vào gặp Bs. Hoàng Cơ Lân, anh được BS Lân cho một bài học, rằng “nếu anh muốn ra khỏi Nhảy Dù th́ anh cứ đến hỏi tôi, nói rơ lư do chính đáng th́ tôi cũng sẽ làm vừa ḷng anh. Cớ sao anh phải qua mặt tôi, lên đến tận Cục Quân Y để chạy chọt xin xỏ ra khỏi Nhảy Dù??!! Anh làm như vậy th́ mất mặt QYND quá!!”
Lần đầu tiên tại hải ngoại, tôi gặp lại Đại tá Hoàng Cơ Lân trong một Hội Ngộ QYND tại tư gia anh chị Bs. Nhảy Dù Đường Thiện Đồng vào khoảng giữa thập niên đầu của thế kỷ 21. Ông trông rất phong độ, được mọi người thương kính. Ông đem theo một số berets đỏ của Nhảy Dù Pháp. Cầm chiếc beret cuối trên tay, Ông hỏi “ai muốn đây”. Tôi bèn đưa tay lên “Dạ, em muốn”. Ông ngạc nhiên hướng về tôi – có lẽ v́ chưa rơ ràng biết tôi là ai dù trước đó tôi đă được giới thiệu, và hỏi tiếp” v́ sao cho anh?”, tôi trả lời ngay “v́ em là đàn em nhỏ nhất trong tiệc, mọi người đây ai cũng từng nghe Đại Tá kể chuyện thời xưa, chỉ em là chưa một lần nào, nên em vỗ tay nhiều nhât”. Ông gật đầu, cười và trao tôi chiếc nón beret đỏ.
Y Sĩ Đại Tá Nhảy Dù Hoàng Cơ Lân là một đại Niên Trưởng của tôi. Cả 2 chúng tôi từng phục vụ Tiểu Đoàn 1 Nhảy Dù, một đơn vị thâm niên và thiện chiến của binh chủng Nhảy Dù. Ông theo chân TĐ1 Nhảy Dù suốt 4 năm trong thời gian đầu đời làm y sĩ Nhảy Dù, c̣n tôi chỉ khoảng nửa năm, vừa đủ thời gian thấm cái nhịp độ kinh hoàng của cuối cuộc chiến, trước khi được đưa qua TĐ15 Nhảy Dù.
Từ dạo tôi bắt đầu viết những chuyện ngắn về người lính và nỗi niềm của họ trong cuộc chiến Miền Nam VN, tôi thường chia sẻ với diễn đàn QYND. Một trong những người hay trả lời với những lời khuyến khích là Đại Tá Hoàng Cơ Lân. Nên từ đó tôi bắt đầu một nhịp cầu tri ân với Đại Tá Lân. Trong một lá thư để trả lời cho một bài viết của tôi, Ông viết “Anh là một người bác sĩ Nhảy Dù có tâm hồn và lăng mạn”. Khi tôi ngỏ lời nhờ Đại Tá Hoàng Cơ Lân viết lời giới thiệu cho cuốn sách “Tháng Ngày Tao Loạn”, Ông nhận lời ngay và viết lên những ḍng chữ khí khái, xúc động, làm cuốn sách tăng phần trang trọng. Về sau, Ông thường chia sẻ với tôi những mẫu tin, những tài liệu liên hệ đến Nhảy Dù VN, Nhảy Dù Pháp, và h́nh ảnh những buổi lễ kỷ niệm, đặt ṿng hoa tưởng niệm các chiến sĩ Nhảy Dù của Pháp Việt mà Ông cùng các đồng đội Nhảy Dù VN định cư tại Pháp đă tham dự. Rồi Ông lần lượt chuyển giao cho tôi vô số tài liệu về lịch sử Nhảy Dù VN, về Quân Y Nhảy Dù VN, về chiến tranh Đông Dương, về Trận Điện Biên Phủ, về các lính người Việt đưa sang Pháp chiến đấu trong Thế Chiến Thứ Nhất…Như thể Ông chuyển cho tôi ngọn đuốc trách nhiệm “Ǵn Vàng Giữ Ngọc”di sản quư báu Ông từng cất giữ trong bao nhiêu năm.
Ḍng họ Hoàng Cơ là một ḍng họ có tiếng trong chính trường, kể cả quân đội, của Miền Nam VN. Theo tôi được biết, thân phụ của Đại Tá Hoàng Cơ Lân là Bs. Hoàng Cơ B́nh, con trai của Cụ Tuần Phủ Hoàng Huân Trung, Chủ Tịch sáng lập của Hội Khai Trí Tiến Đức (Ông Phạm Quỳnh là Tổng Thư Kư của Hội). Bs. Hoàng Cơ B́nh và 2 người em là Hoàng Cơ Nghị (GS Physique) và Hoàng Cơ Thụy (Luật Sư) đều tốt nghiệp từ Paris. Phu nhân Đại Tá Lân là bà Dương Khánh Vân (trùng tên với Bs. Lê Khánh Vân, chủ tịch Hội Y Giới Pháp, là bác sĩ săn sóc cho sức khỏe Ông Bà), từng là GS dạy trường Couvent des Oiseaux ở Saigon. Ông Bà lấy nhau từ khi Đại Tá Lân đang c̣n học trường Thuốc. Nghe nói lương dạy học của phu nhân c̣n nhiều hơn lương Đại Tá của chồng! Trong thời gian phục vụ quân đội tại VN, Đại Tá Hoàng Cơ Lân không mở pḥng mạch tư. Tuy nhiên, sau khi định cư tại Pháp, Bs. Hoàng Cơ Lân có mở cabinet cách Paris khoảng ½ giờ lái xe, cho đến tuổi về hưu. Ông Bà Hoàng Cơ Lân có người con trai làm Nha sĩ với vợ là bác sĩ, và 2 con gái, trong đó có một cô tốt nghiệp Conservatoire de Paris, từng tŕnh diễn nhiều nơi tại Pháp và Âu Châu. Xin chúc mừng.
Với một câu viết “Tôi chờ gặp anh đó” đầy t́nh nghĩa trong một lá thư BS. Lân gởi cho tôi đầu năm 2025, vợ chồng chúng tôi quyết định nhanh chóng viếng thăm Ông Bà vào cuối tháng 5, 2025. Khi gặp mặt, tôi đứng nghiêm chào tay “Bonjour mon Colonel”. Bs. Lân nhắc lại lời viết “tôi chờ gặp anh từ lâu lắm…Thật vui mừng khi anh chị đến thăm chúng tôi hôm nay”. Tôi quá cảm động nên líu lưỡi, lắp bắp những câu vô nghĩa. V́ không mấy quen thuộc với Paris nên chúng tôi đến trễ. Khi vào bên trong, tôi xúc động nh́n thấy Ông Bà Y Sĩ Thiếu Tá Nhảy Dù Trần Đức Tường, là Đích Thân của tôi khi Ông là vị Tiểu Đoàn Trưởng TĐQY Nhảy Dù thời tôi vào Nhảy Dù, đồng thời cũng là vị TĐT cuối cùng của QYND. Ngoài ra c̣n có một số quân nhân ND quen thuộc với ĐT Lân, và Bs. Nguyễn Duy Trường, một bạn thân của tôi từ thời trung học tại trường Providence, Huế; về sau, Trường tốt nghiệp cùng một năm với tôi, nhưng từ YK Saigon.
Mọi người xúm xít mở rượu, chia nhau mấy chai Champange uống mừng và cắt bánh hội ngộ. Với tôi, tôi quá hân hạnh v́ tôi gặp được cả 2 vị cựu Tiểu Đoàn Trưởng QYND cùng một lúc, tại một chỗ. Bs. Trần Đức Tường, với ám hiệu truyền tin là Tường Vi, là một niên trưởng mà anh em chúng tôi trong QYND rất thương mến. V́ anh ăn nói nhẹ nhàng, tính t́nh ḥa nhă, con người khí khái rất được các anh em y sĩ Nhảy Dù và các y tá thuộc quyền thương mến. Anh từng nằm gai nếm mật khi nhảy vào vùng địch, và c̣n nhiều hơn nữa khi trong tù CS.
**Từ Trái sang Phải: Minh Châu, Phu Nhân và Y Sĩ Đại Tá Hoàng Cơ Lân, Phu nhân và Y Sĩ Thiếu Tá Trần Đức Tường, Vĩnh Chánh
** Hai vị cựu Tiểu Đoàn Trưởng, Tiểu Đoàn Quân Y Nhảy Dù, cùng 2 phu nhân
Gặp lại Bs. Hoàng Cơ Lân, tôi nh́n thấy giữa mái đầu bạc và đôi mắt c̣n tinh anh và quắc thước vẫn toát lên sự từng trải của người quân nhân từng sống với Tổ Quốc, Danh Dự, Trách Nhiệm. Dáng ngồi và dáng đi phải nghiêng về một bên, bước chân có phần khó khăn và chậm lại. Đôi vai từng mở rộng nay gầy yếu, mang theo quá khứ hào hùng và nỗi buồn lặng lẽ của thời gian. Nhất là lưng Ông, một thời từng thẳng tắp, nay cong khá nhiều khiến thân người Ông kḥm xuống. Trong một câu chuyện Cỗ Học Tinh Hoa, một quan lớn đến may áo chầu. Người thợ may hỏi Quan làm việc lâu năm chưa? Quan hỏi lại “sao phải hỏi câu đó”. Người thợ may thưa “nếu Quan mới làm quan, thân áo trước dài hơn thân áo sau v́ Quan hănh diện ưỡn ngực ra trước - Ngược lại, nếu Quan làm việc lâu năm, lưng Quan c̣m xuống v́ khiêm tốn và trách nhiệm, thân áo sau sẽ dài hơn”. Từ câu chuyện, thân áo sau dài hơn thân áo trước trở thành biểu tương của địa vị, tuổi tác và trách nhiệm. Nếu Đại Tá Hoàng Cơ Lân mặc áo dài nam truyền thống, thân áo sau của áo Ông chắc hẳn phải dài hơn thân áo trước khá nhiều.
Ḷng tôi chợt chùng xuống, xốn xang và xúc động, nhất là lúc Ông thỉnh thoảng có ánh nh́n xa xăm và bàn tay hơi run khi giải thích cho tôi những tấm h́nh kỷ niệm đời quân ngũ, các bằng tốt nghiệp, khen thưởng và một dăy huy chương cao quư nằm trên tường của pḥng làm việc và hành lang bên ngoài. Trong ánh sáng mờ ảo của cuối ngày, tôi nhận thấy trong cái tĩnh lặng khi bước theo Ông, vẫn c̣n đây là một người lính già đáng kính, từng kinh qua chinh chiến và giờ đang ở ngưỡng cửa thiêng liêng của cuộc đời. Tôi cũng nhận thấy ánh mắt của phu nhân dơi theo chồng ḿnh mỗi khi Ông di chuyển, một ánh mắt vừa thương yêu, che chở, lại vừa có phần lo lắng, như sẵn sàng chạy đến nâng Ông lên nếu cần.
Chiều đến, Ông Bà BS. Lân mời mọi người đi ăn tối tại restaurant gần nhà. Chúng tôi muốn dành phần trả tiền như đă xin trong thư trước, nhưng Đại Tá Lân không cho. Bien, Mon Colonel. Et grand merci. Trong bàn ăn vợ chồng chúng tôi hân hạnh được ngồi đối diện với 2 vị Niên Trưởng của Quân Y Nhảy Dù và 2 phu nhân, nên câu chuyện dài lại được tiếp tục một cách hoan hỷ. Ra khỏi nhà hàng, Ông Bà không cho chúng tôi đưa về tận nhà. Nh́n Ông Bà đầm ấm cầm tay nhau bước qua đường, tôi bùi ngùi lặng nh́n theo 2 người cho đến khi họ bước khuất vào bên trong. Đích Thân Tường Vi và phu nhân chở chúng tôi về lại nhà người bạn.
Đôi lần trước đây, Bs. Hoàng Cơ Lân viết cho tôi câu nói bất hủ của Tướng 5 sao Douglass McArthur “Old Soldiers never die; they just fade away”. Với tôi, câu này mang ư nghĩa những đóng góp và ảnh hưởng của những quân nhân có tiếng tăm vẫn tồn tại ngay cả khi họ dần rút lui khỏi vai tṛ chỉ huy chủ động, v́ giá trị và di sản của họ không kết thúc cho dù họ rời ánh đèn của một thời trách nhiệm và vinh quang. Và rằng kinh nghiệm, trí tuệ, thành đạt và ảnh hưởng của họ vẫn tồn tại - dù thời gian, dù âm thầm – để vẫn được tiếp tục truyền đạt lại cho thế hệ mai sau. Đây không phải là một sự tôn vinh, mà chỉ một thừa nhận chính đáng của đa số, với trân trọng và thương nhớ.
Với tôi, Y Sĩ Đại Tá Nhảy Dù Hoàng Cơ Lân xứng đáng là một OLD SOLDIER. Một đời cống hiến. Một con người trách nhiệm. Một trái tim nhân hậu. Và một nhân vật đáng quư.
Với một người bước qua tuổi 90, điều đẹp nhất không phải là những ca tụng lớn lao, mà là có kẻ c̣n nhớ, c̣n thương kính và trân trọng ḿnh. Nhất là c̣n muốn kể lại những câu chuyện của họ bằng tất cả sự tử tế và ḷng biết ơn. Đó là điều tôi muốn làm từ lâu nhưng nay mới thực hiện.
Cho phần kết, đàn em “út” Vĩnh Chánh xin có đôi vần thơ kính tặng Niên Trưởng Bác Sĩ Hoàng Cơ Lân, Đàn Anh lớn của Quân Y Nhảy Dù Việt Nam:
“Lưng thẳng tắp, Ông đi trong sớm mai
Bước quân hành dứt khoát tự bao ngày
Một đời lính, tóc pha màu sương gió
Giữa chiến trận, giữa bao lần nguy khó
Ông đứng lên v́ đồng đội, v́ non sông
Ông đă sống bằng trái tim trách nhiệm
D́u dắt đàn em, che chở thuộc quyền
Mỗi lời dạy là một lần truyền lửa
Cho đàn em, lớp trẻ vững niềm tin.
Trong bệnh xá giữa mùi thuốc và máu
Ông cúi ḿnh chăm sóc những thương binh
Bàn tay lính mà dịu dàng đến lạ
Giữ sự sống như giữ lấy nghĩa t́nh
Nay nh́n lại chặng đường dài nguy dọc
Dáng Ông đi vẫn uy nghiêm, hiền ḥa
Một đời lính chẳng mong ǵ ghi nhớ
Chỉ mong rằng Đất Nước Măi Nở Hoa
8 Janvier, 2026
Vĩnh Chánh
Nguyên Y Sĩ Trưởng Tiểu Đoàn 1 và 15 Nhảy Dù – 1974-1975
Mission Viejo, CA – USA
** Y Sĩ Đại Tá Nhảy Dù Hoàng Cơ Lân nhảy saut cuối cùng vào ngày 15 tháng 3, 2026, tại Paris, Pháp Quốc. Xin linh hồn Phao Lồ Hoàng Cơ Lân sớm được Chúa nhân từ đón vào chốn ngàn thu.